تشخیص و درمان کولیک در نوزادان

کولیک گریه شدید نوزادان و درد در ناحیه شکم آنها است.

کولیک عارضه‌ای شایع است. تخمین زده می‌شود از هر پنج نوزاد یک نوزاد در اولین ماه‌های پس از تولد دچار این عارضه می‌شود.

همه کودکان گریه می‌کنند و گریه آنها می‌تواند دلایل مختلفی نظیر گرسنگی، سرما، خستگی، گرما یا نیاز به عوض کردن پوشک باشد.

نکات مهم درباره کولیک

در اینجا برخی نکات مهم و کلیدی درباره کولیک به صورت اجمالی گفته می‌شود. جزئیات و اطلاعات بیشتر را در ادامه مقاله شرح داده می‌شود.

  • مشخصه عارضه کولیک، گریه‌های طولانی‌مدت و بدون دلیل است.
  • عموماً این عارضه چندهفته‌ای طول می‌کشد.
  • سیگار کشیدن در طی دوران بارداری ممکن است خطر ابتلا به کولیک را افزایش دهد.
  • تشخیص کولیک عمدتاً شامل رد شدن احتمال وجود سایر بیماری‌ها است. 
  • درمان‌های خانگی برای کولیک می‌تواند مؤثر باشد.

 

کولیک نوزادان چیست؟

کولیک معمولاً چندین هفته پس از تولد رخ می‌دهد و تا سه، چهارماهگی نوزاد ادامه می‌یابد. اگر چه ممکن است نوزادان در اثر این عارضه بسیار گریه کنند ولی این عارضه نه خطرناک است و نه مضر.

طبق نظر کارشناسان کولیک این عارضه اثرات طولانی مدت ندارد و نوزاد مبتلا به کولیک، به صورت نرمال شیر می‌خورد و اضافه وزن پیدا می‌کند.

کولیک نسبتاً کوتاه مدت است.

این مقاله روی کولیک در نوزادان تمرکز دارد ولی باید توجه داشت که انواع مختلفی دیگر از این عارضه، همانند موارد زیر وجود دارد:

  • کولیک یا قولنج کلیوی (Renal colic): این نوع کولیک درد در ناحیه شکم است و عموماً علت آن سنگ‌های کلیوی است. درد ممکن است به صورت پیوسته یا به صورت منقطع ظاهر شود.
  • کولیک یا قولنج صفراوی (Biliary colic): این درد به دلیل پدید آمدن سنگ‌های کیسه صفرا و مسدود شدن مجرای کیست در حین انقباض کیسه صفرا ایجاد می‌شود.
  • کولیک اسبی (Horse colic): این نوع کولیک علامت برخی از بیماری‌ها در اسب‌ها است.
  • کولیک نقاشان (Painter's colic): این نوع کولیک در اثر مسمومیت با سرب ایجاد می‌شود.  

 

علائم کولیک در نوزادان

علائم زیر در نوزادان سالم و خوب تغذیه شده ظاهر می‌شود:

  • گریه شدید: نوزاد به شدت و بی‌امان گریه می‌کند و والدین کار چندانی برای آرام کردن آنها نمی‌توانند انجام دهند. صورت نوزاد قرمز و برافروخته می‌شود. گریه‌ها معمولاً هر روز در یک‌زمان خاص تکرار می‌شود، عموماً در اواخر بعدازظهر یا شب. هر دوره گریه ممکن است چند دقیقه یا بیشتر به طول انجامد. گریه‌ها معمولاً به صورت ناگهانی و بدون هیچ دلیل مشخصی شروع می‌شود.
  •  تغییر وضعیت قرارگیری بدن: گره کردن مشت‌ها، انقباض عضلات شکم، زانوهای کشیده شده و پشت خمیده شده، برخی تغییراتی است که در اثر این عارضه در وضعیت قرارگیری بدن نوزاد دیده می‌شود. 
  • خواب: ممکن است خواب نوزاد نامنظم همراه با دوره‌هایی از گریه باشد.
  • تغذیه: همچنین شیر خوردن ممکن است نامنظم و منقطع همراه با دوره‌هایی از گریه شدید باشد. با این وجود، مقدار تغذیه روزانه کودک کاهش نمی‌یابد.    
  • باد معده: ممکن است در دوره‌های گریه شدید، کودک دچار نفخ و خارج کردن باد معده شود.
  • شدت‌های متغیر: در برخی نوزادان، علائم ملایم است و ممکن است کودک تنها دوره‌هایی از ناآرامی را تجربه کند.

اگر فکر می‌کنید که گریه کودک ممکن است نتیجه عواملی همانند تصادم یا برخورد با چیزی باشد، حتماً به پزشک مراجعه کنید. اگر متوجه هرگونه تغییر در رفتار عمومی کودک، عادات غذایی یا الگوهای خواب نوزاد شدید، که باعث نگرانی شما است، با پزشک یا پرستار مشورت نمایید.

علل کولیک

گفته می‌شود که نفخ یا سوءهاضمه ممکن است در کولیک دخیل باشد، ولی علل این عارضه عمدتاً ناشناخته است.

برخی نیز به حساسیت دستگاه گوارش نوزاد نسبت به برخی از مواد موجود در شیر مادر یا شیر خشک ظنین هستند. آلرژی و حساسیت‌ها نسبت به شیر و عدم تحمل لاکتوز نیز علائمی مشابه با کولیک دارند. با این حال، شواهد قطعی برای این نظریه‌ها وجود ندارد.

نوزادان مادرانی که در دوران بارداری سیگار می‌کشند، ممکن است نسبت به سایر کودکان، دو برابر در معرض ابتلا به کولیک باشند.احتمال ابتلای نوزادان شیرخوار چه از شیر مادر تغذیه کنند چه از شیر خشک، به این عارضه یکسان است. 

تشخیص کولیک در نوزاد

پزشک ممکن است یک سری معاینات بدنی انجام دهد تا مشخص شود که مواردی همانند انسداد روده سبب درد نوزاد نشده است. اگر مشخص شود که نوزاد سالم است و هیچ مشکلی ندارد ممکن است عارضه کولیک تشخیص داده شود. آزمایش‌ها یا اسکن‌ها معمولاً ضروری نیست مگر اینکه پزشک به علت اصلی بیماری نوزاد، شک داشته باشد.  

درمان قطعی کولیک

با توجه به اینکه کولیک بخشی از زندگی دوران نوزادی است و مضر نیست، معمولاً استفاده از دارو توصیه نمی‌شود. اگر شما در این باره نگران هستید و مقابله با آن را سخت می‌بینید با یک پزشک عمومی مشورت نمایید.

یک دارو یا ماده‌ای که تمام موارد کولیک را درمان کند وجود ندارد. با این وجود، درمان‌های زیر کمک‌کننده است.

حذف پروتئین شیر گاو:

اگر نوزاد از بطری شیر تغذیه می‌شود، باید از شیر هیپوآلرژیک، فاقد مواد آلرژی‌زا، استفاده شود یا اگر از شیر مادر تغذیه می‌کند، باید لبنیات، رژیم غذایی مادر حذف شود. یک هفته باید این روش تغذیه، امتحان شود. اگر نتیجه‌بخش بود، همین روند ادامه یابد. اگر بعد از یک هفته نتیجه‌ای در بر نداشت، این روند را ادامه ندهید. 

اگر این اقدامات نتیجه‌بخش بود به این معنا نیست که کودکتان به صورت دائمی نمی‌تواند شیر را تحمل کند، بلکه تنها به این معنا است که این امتحان نتیجه‌بخش بوده و ممکن است بنا به دلایل مختلف، بدن کودک در مقابل این روش‌ها، عکس‌العمل مثبت نشان داده است. البته حساسیت نوزاد به شیر ممکن است ادامه یابد. 

 

قطره سایمتیکون: سایمتیکون مقدار گاز (نفخ) احتباس شده در دستگاه گوارش را کاهش می‌دهد. هنگامی‌که نوزاد هوا را می‌بلعد، حباب‌های کوچکی از گاز در محتویات معده نوزاد شکل می‌گیرد. این ماده این حباب‌های کوچک گاز را به هم می‌رساند.

هنگامی‌که حباب‌ها به هم می‌رسند تبدیل به حباب‌های بزرگتر می‌شوند و دفع آنها از طریق آروغ زدن یا خروج باد معده آسان تر می‌شود. سایمتیکون به صورت موضعی در دستگاه گوارش عمل می‌کند و وارد جریان خون نمی‌شود. گفته می‌شود که این دارو درد شکمی را کاهش می‌دهد. 

عموماً به هر نوزاد یک قاشق پر 5 میلی‌لیتری بعد از هر بار شیردهی داده می‌شود. این دارو می‌تواند به شیشه شیر نوزاد اضافه شود یا مستقیماً با قاشق یا سرنگ از دهان به کودک خورانده شود.

حتماً دستورالعمل استفاده را روی بروشور دارو بخوانید.

قطرات لاکتاز: لاکتاز آنزیمی است که لاکتوز شکر شیر را به گلوکز و گالاکتوز تجزیه می‌کند کبود لاکتاز در دستگاه گوارش می‌تواند منجر به گرفتگی شکمی و همچنین اسهال بعد از مصرف محصولات شیری شود. لاکتاز از این امر جلوگیری می‌کند. 

گاهی اوقات قطره لاکتاز به کودکان مبتلا به کولیک کمک می‌کند. اگر کودکتان خوب در مقابل این درمان پاسخ داد به این معنا نیست که بعد از آن هم نیاز به لاکتاز دارد. عدم تحمل شیر ممکن است موقتی باشد.

قطره پدی لاکت: قطره پدی لاکت به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی پروبیوتیک می تواند در درمان موثر و سریع کولیک در نوزادان بسیار موثر باشد. قطره پدی لاکت عوارض جانبی ندارد. می توانید قطره پدی لاکت را تا 5 قطره در روز به نوزاد خود بدهید. البته بهتر است قبل از مصرف قطره پدی لاکت با متخصص اطفال مشورت کنید.


اجتناب از برخی درمان‌ها

برخی درمان‌های کولیک همراه با خطرهایی برای نوزادان هستند.

دی سیکلوورین یا دی سیکلومین: دارویی است که برای گرفتگی معده استفاده می‌شود. عموماً به عنوان درمان کولیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این وجود، مشخص‌شده که این دارو سبب مشکلاتی در تنفس، ایجاد تشنج، تضعیف عضلات، از دست دادن هوشیاری و کما در نوزادان می‌شود.

چای بادیان (رازیانه) رومی: استفاده از این چای گیاهی در درمان کولیک رواج دارد. با این وجود برخی انواع این چای سمی هستند.

این درمان‌ها را استفاده نکنید.  

 

درمان‌های خانگی

درمان‌های خانگی چندانی برای کولیک وجود ندارد. با این حال، والدین می‌توانند یک سری اقدامات برای آرام کردن نوزاد مبتلا به این عارضه انجام دهند.

توصیه‌های زیر ممکن است کمک‌کننده باشد:

  • در هنگام گریه شدید، پیچیدن محکم نوزاد در یک پتو ممکن است کمک کنند.
  • برخی نوزادان با بغل کردن آرام می‌شوند.
  • در هنگام شیر دادن نوزاد را به صورت راست بنشانید. این حالت نشستن احتمال بلعیدن هوا در هنگام تغذیه، توسط نوزاد را کاهش می‌دهد.
  • شیردهی کوتاه‌مدت‌تر و متوالی ممکن است کمک‌کننده باشد.
  • عدم استفاده از چای، قهوه، غذاهای پر ادویه و الکل توسط مادران شیرده ممکن است علائم کولیک را در نوزادان کاهش دهد.
  • برخی شواهد نشان می‌دهد که رژیم غذایی هیپوآلرژیک (ضد آلرژی) توسط مادر ممکن است عوارض را کاهش دهد. این رژیم غذایی عاری از لبنیات، تخم‌مرغ‌ها، آرد گندم یا هسته‌ها (آجیل‌ها) است.
  • برخی والدین معتقدند که استفاده از پستانک نیز کمک می‌کند. 
  • از اندازه درست سوراخ‌های پستانک سر بطری شیر اطمینان حاصل کنید. اگر این سوراخ‌ها خیلی کوچک باشند، احتمال بلعیدن هوا در حین شیر خوردن وجود دارد.
  • بعد از هر بار شیردهی نوزاد، آروغ کودک را بگیرید. نوزاد را به صورت مستقیم بنشانید یا او را در بغل بگیرید طوریکه سر و گردن او توسط شانه شما نگه داشته شود. با دست به پشت و شکم نوزاد بکشید، تا هوا با آروغ زدن نوزاد خارج شود. بالا آوردن کمی شیر طبیعی است.
  • گاهی اوقات برداشتن و گذاشتن متوالی کودک ممکن است گریه نوزاد را بدتر کند. غالباً نوزاد در محیطی آرام با روشنایی کم آرام می‌شود. هنگامی‌که مطمئن شدید که کودک حس بهتری دارد، برای مدتی آنها را در گهواره بگذارید.
  •  برخی معتقدند که بیرون بردن نوزاد با کالسکه یا در ماشین می‌تواند نوزاد را آرام کند. یا هر چیزی که نوزاد را در حرکت نگاه دارد.
  • گاهی اوقات یک صدای پس‌زمینه همانند صدای یک ماشین لباسشویی یا جاروبرقی به آرام کردن نوزاد کمک می‌کند.
  • یک حمام گرم یا یک ماساژ نیز ممکن است کمک‌کننده باشد.

عارضه کولیک می‌تواند برای والدین طاقت‌فرسا باشد، ولی مشکل چندانی در سلامتی طولانی‌مدت نوزاد به وجود نمی‌آورد.  


/ 0 نظر / 28 بازدید